Ο γιος μου ολοκλήρωσε τα πρώτα πέντε τραγούδια του. Ελληνικός στίχος, μπαλάντες με blues επιρροές και βαδίζουμε επίσημα πλέον για το studio και το πρώτο demo μετά από προτροπή ανθρώπων που γνωρίζουν από μουσική. Περισσή η χαρά μου και δεν πιστεύω ότι μπορεί να υπάρχει γονιός που δεν βιώνει την ίδια χαρά κάθε φορά που βλέπει το παιδί του να πραγματοποιεί ένα βήμα προς το όνειρο του.
Όμως, το σημερινό μου θέμα δεν είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς του γιου μου ή του κάθε παιδιού που πετυχαίνει έναν ή περισσότερους υψηλούς στόχους, αλλά τα όνειρα των παιδιών μας σε σχέση με τα δικά μας όνειρα.
Βλέποντας στο πρόσωπο του γιου μου την ικανοποίηση του για την τελική έκβαση των προσπαθειών που κατέβαλε τόσους μήνες, θυμήθηκα την κουβέντα που είχα με ένα παλικάρι, συνταξιδιώτη μου στο καράβι. Ήταν κοντά στα τριάντα. «Είμαι δικηγόρος», μου είπε. «Έκανα το χατίρι των γονιών μου και τώρα ετοιμάζομαι να ανοίξω τα πανιά μου γι’ αυτό που πραγματικά θέλω και το οποίο είναι να σπουδάσω οικονομικά»… Ένας άνθρωπος που έχασε χρόνια από την ζωή του μόνο και μόνο για να τον καμαρώνουν οι γονείς του ως νομικό. Γιατί;
Είναι γεγονός ότι πολλοί γονείς σπρώχνουν τα παιδιά τους σε κατευθύνσεις που εξυπηρετούν τα δικά τους όνειρα. Ίσως τώρα όχι τόσο πολύ όσο στο παρελθόν, αλλά το φαινόμενο εξακολουθεί να υπάρχει. Είναι πολλοί αυτοί που προαποφασίζουν την καριέρα που θα ακολουθήσει το παιδί τους, αφήνοντας απ’ έξω τις όποιες ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών τους. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, οι γονείς προαποφασίζουν το μέλλον των παιδιών τους για τρεις κύριους λόγους: α) για να ακολουθήσουν την καριέρα που θεωρούν ότι θα αποδώσει περισσότερα, β) για να ακολουθήσουν την καριέρα που αυτοί δεν κατάφεραν να έχουν και γ) για να έχουν μια φυσική ακολουθία στο επάγγελμα που ήδη εξασκούν και το οποίο θεωρούν ότι πρέπει να το συνεχίσουν οι απόγονοι τους πάση θυσία. Συνήθως όλα αυτά επεκτείνονται και στις υπόλοιπες εξωσχολικές δραστηριότητες των παιδιών τους, ειδικότερα σε ότι έχει να κάνει με τον αθλητισμό, αλλά αυτό είναι κάτι στο οποίο αναφέρθηκα σε άλλο άρθρο (το σχετικό link στο τέλος του άρθρου).
Και στις τρεις των περιπτώσεων, έχουμε να κάνουμε με την ικανοποίηση και εξυπηρέτηση του «εγώ» του γονέα, που υπερτερεί των πραγματικών αναγκών ενός παιδιού και πολλές φορές συνθλίβει τα πραγματικά του όνειρα, κατ’ επέκταση και την μετέπειτα ζωή του. Όπως και στο θέμα της ενασχόλησης ενός παιδιού με τον αθλητισμό ή τον πρωταθλητισμό, έτσι και εδώ, οι δικαιολογίες που προτάσσονται είναι πολλές: «είναι για το καλό του», «εγώ ξέρω ποιο είναι το καλό του», «έφτιαξα την επιχείρηση μου για το παιδί μου», «για το παιδί μου τα έφτιαξα όλα»…Παντού το «εγώ».
Αυτό που δεν εννοούν να καταλάβουν ορισμένοι γονείς, είναι ότι το παιδί τους είναι μια ξεχωριστή οντότητα, μια ξεχωριστή προσωπικότητα, ένας άλλος άνθρωπος. Σε καμία περίπτωση το παιδί δεν είναι η επέκταση των δικών μας αναγκών και των δικών μας θέλω. Δουλειά μας είναι να σκύψουμε από πάνω του για να μπορέσουμε να αφουγκραστούμε τις ιδιαίτερες ανάγκες του και να τις στηρίξουμε, ακόμα κι αν αυτές είναι αντίθετες με τις όποιες δικές μας προσδοκίες. Αυτή η διαδικασία, είναι εξίσου σημαντική με την καθοδήγηση του παιδιού και με την προστασία του. Θέλουμε τα παιδιά μας να γίνουν καλοί άνθρωποι, να σφύζουν από υγεία, να αποκτήσουν όλες εκείνες τις απαραίτητες γνώσεις και τα εφόδια που χρειάζονται για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στη ζωή. Πρέπει όμως να τα θέλουμε και ευτυχισμένα, αλλά ευτυχισμένα γιατί έχουν ακολουθήσει αυτό που πραγματικά θέλουν και μπορούν και όχι αυτό που θα ικανοποιήσει το «εγώ» μας.
Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν «χαζά» ή «έξυπνα» παιδιά, «καλά» ή «κακά», «καλοί και κακοί μαθητές». Πίσω από κάθε χαρακτηρισμό και πέρα από την ιδιαίτερη προσωπικότητα του κάθε παιδιού ξεχωριστά, υπάρχουν οι αντίστοιχοι γονείς που ανάλογα με την προσοχή που δίνουν στα παιδιά τους, εισπράττουν και τα ανάλογα αποτελέσματα.
Σίγουρα ένα παιδί μπορεί στο σχολείο να «τραβάει» περισσότερο από ένα άλλο και σε αυτό μπορεί να μην έχουν την πλήρη ευθύνη οι γονείς. Πόσοι όμως έχουν την διάθεση ή ακόμα και την θέληση να ασχοληθούν με αυτό το συγκεκριμένο πρόβλημα; Ελάχιστοι. Οι περισσότεροι από αυτούς που γνωρίζω, ή που δεν δίνουν καμία σημασία, ή που αναλώνονται σε φωνές, ή που ξοδεύουν περιουσίες στην προσπάθεια τους να «χώσουν» τα γράμματα με το ζόρι στο κεφάλι των παιδιών τους. Σχεδόν κανείς δεν προσπαθεί να ανακαλύψει τα σημεία κλειδιά που θα τους επιτρέψει να εντοπίσουν το πραγματικό πρόβλημα και κατ’ επέκταση, να προσδιορίσει την λύση του. Πολύ περισσότερο δε, αποφεύγουν την επίσκεψη σε έναν ειδικό που θα τους βοηθήσει. Βέβαια, η πλειοψηφία θεωρεί ότι οι «ειδικοί» υπάρχουν μόνο για παιδιά με ειδικά προβλήματα. Άκουσα γονιό σε μια τέτοια συζήτηση να λέει: «δεν είναι καθυστερημένο για να το πάω σε ειδικό, τεμπέλης είναι». Μια καθ’ όλα λάθος αντιμετώπιση του θέματος, καθοδηγούμενη και πάλι από το «εγώ» του γονιού που θεωρεί ότι γνωρίζει καλύτερα. Βέβαια, σε αυτές τις περιπτώσεις εισέρχονται κι άλλοι παράγοντες, όπως αυτοί που έχουν να κάνουν με την ευρύτερη κοινωνική εικόνα του γονιού. «Τι θα πει ο κόσμος», «δεν θα με κάνεις εσύ ρεζίλι»…, φράσεις που λίγο πολύ έχουμε ακούσει όλοι μας. Δεν γινόμαστε ρεζίλι επειδή το παιδί μας δεν έφερε 20 ή επειδή το παιδί μας δεν θέλει να γίνει δικηγόρος ή επειδή δεν θέλει να αναλάβει τα ηνία της επιχείρησης που φτιάξαμε γιατί εμείς το θέλαμε ή ακόμα γιατί θέλει να παντρευτεί ένα πρόσωπο που δεν ανταποκρίνεται στις δικές μας προδιαγραφές του ιδανικού συντρόφου.
Σε ότι αφορά το μέλλον και την επαγγελματική αποκατάσταση των παιδιών μας, αλλά και σε ότι αφορά την προσωπική τους ευτυχία, εμείς οι γονείς πρέπει να παραμερίζουμε το «εγώ» μας και να μη ξεχνάμε ότι τα παιδιά μας δεν μπορούν να λειτουργούν ως φυσική εξέλιξη των όποιων προσωπικών μας φιλοδοξιών σε σχέση με τις σπουδές τους και τις μετέπειτα επιλογές τους. Άλλο το «συμβουλεύω» και άλλο το «επιβάλω». Τα μόνα σημεία για τα οποία πρέπει να ανησυχούμε, είναι για το αν τα παιδιά μας θα γίνουν σωστοί άνθρωποι και αυριανοί υπεύθυνοι πολίτες και να θυμόμαστε ότι ο σωστός άνθρωπος και ο υπεύθυνος πολίτης, δεν προτάσσει το «εγώ».
Σε ένα παιδί μπορείς να δώσεις όλα τα αγαθά του κόσμου, αλλά αν το υποχρεώσεις να απαρνηθεί την καρδιά του και παραβλέψεις τις ικανότητες και δεξιότητες του, θα το κάνεις δυστυχισμένο στα σίγουρα. Δουλειά μας είναι να βοηθάμε τα παιδιά μας να ανακαλύπτουν τις ικανότητες τους, να τα στηρίζουμε και να τα μάθουμε να ανοίγουν τους δικούς τους δρόμους μέσα στη ζωή.
Ο Καφετζής
* Παιδιά Αθλητές ή παιδιά Πρωταθλητές; Τι ζητάμε εμείς οι γονείς;
Ήπιαν Καφέ και σχολίασαν