Διοριστείτε στο δημόσιο

Η φωτογραφία που ακολουθεί, τα λέει όλα: διοριστείτε στο δημόσιο. Είναι το διαφημιστικό πανό μιας σχολής, που προετοιμάζει όσους επιθυμούν να μπουν στο δημόσιο. Μια σχολή που προφανώς επιζεί από την ανάγκη του μέσου Έλληνα να διοριστεί σε μια δημόσια υπηρεσία πάση θυσία.

—

Ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια της Ελληνικής οικονομίας, είναι το δημόσιο. Αυτό είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια, όπως είναι επίσης γνωστό ότι ενώ το αναγνωρίζουν όλες οι κυβερνήσεις και όλα τα κόμματα, εντούτοις, κανείς δεν μοιάζει διατεθειμένος να συμβάλλει στην επίλυση του. Η Ελλάδα είναι η χώρα των δημοσίων υπαλλήλων, η χώρα στην οποία η λέξη ανάπτυξη είναι συνυφασμένη με την λέξη δημόσιο. Η Ελλάδα μπορεί να μην παράγει τεχνολογία, αλλά παράγει δημόσιους υπαλλήλους για κάθε πιθανή ή απίθανη θέση κι αν αυτή η θέση δεν υπάρχει, το βέβαιο είναι ότι εφευρίσκεται.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Ελλάδα, ξεπερνούν τις 500.000 χωρίς να υπολογίζεται ο αριθμός των υπαλλήλων που εργάζονται στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως ΔΕΚΟ, κρατικές τράπεζες, κλπ. Αυτό σημαίνει, ότι 1 στους 15 περίπου Έλληνες, είναι δημόσιος υπάλληλος. Εάν μάλιστα υπολογίσουμε και το ποσοστό των ομάδων που δεν εργάζονται (συνταξιούχοι, μαθητές, νοικοκυρές, κλπ), αντιλαμβανόμαστε πολύ εύκολα το πόσο δραματικά θα είναι τα στοιχεία που θα προκύψουν.

Είναι εύκολα αντιληπτό πως αν μεταφράσουμε αυτούς τους αριθμούς σε μισθούς, τα νούμερα που θα προκύψουν θα είναι ασύλληπτα. Με απλή αριθμητική και αν πάρουμε ως μέσο όρο τα 1.000 ευρώ ανά δημόσιο υπάλληλο, ο αριθμός 500.000 μας κάνει 500.000.000 ευρώ ανά μήνα, ήτοι 6.000.000.000 ευρώ ετησίως χωρίς σε αυτά να έχουν υπολογιστεί ασφάλιση, δώρα Χριστουγέννων, επιδόματα, υπερωρίες, έξοδα διαμονής κλπ. Το πραγματικό ποσό, είναι σίγουρα πολύ μεγαλύτερο από αυτό.

Ο στόχος των περισσοτέρων Ελλήνων, είναι μια θέση στο δημόσιο. Το παλιό κλασσικό ρητό «μπες στο δημόσιο για να μην πεινάσεις», εξακολουθεί να ισχύει και σε αυτό συντελούν οι εκάστοτε κυβερνητικές εξαγγελίες για μόνιμες θέσεις κι άλλων δημόσιων υπαλλήλων. Ποτέ δεν θα ακούσεις την φράση «μπες στο δημόσιο για να προσφέρεις»… Μια θέση αρκεί, μια οποιαδήποτε θέση, σε μια οποιαδήποτε υπηρεσία, αρκεί αυτή να εξασφαλίζει το κλασσικό «μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει το χρήμα πίπτει».

Εδώ προκύπτει ακόμα ένα σημαντικό στοιχείο που έχει να κάνει με αυτό που στην καθομιλουμένη ονομάζουμε «χαρτούρα», αλλά και με την συνολική κωλυσιεργία που χαρακτηρίζει τις δημόσιες υπηρεσίες. Όλοι γνωρίζουμε, ότι στην Ελλάδα, για κάτι που μπορεί να γίνει απλά με ένα κλικ, χρειάζονται τρεις-τέσσερις υπηρεσίες και καμιά ντουζίνα υπάλληλοι να σφραγίσουν μερικές δεκάδες χαρτιά που δεν έχουν καμία αξία. Ενώ όλα αυτά μας ενοχλούν, παρ’ όλα αυτά υπάρχουν, για να μπορεί να δικαιολογηθεί η «ανάγκη» ύπαρξης και συντήρησης των χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων. Όσο πιο πολλά χαρτιά, τόσοι πιο πολλοί υπάλληλοι για να τα διαχειριστούν. Όσο περισσότερη «χαρτούρα» υπάρχει, τόσο μεγαλύτερη η καθυστέρηση στην διεκπεραίωση των υποθέσεων, άρα μεγαλώνει και η ανάγκη για περισσότερους δημόσιους υπαλλήλους.

Ο Εθνικός Διχασμός καλά κρατεί. Η Ελλάδα χωρίζεται στα δύο, με τον μισό πληθυσμό να ονειρεύεται μια θέση στο δημόσιο και τον άλλο μισό να επιτίθεται και να κατακρίνει την μονιμότητα, τα προνόμια, αλλά και το τέρας της γραφειοκρατίας που αναμφισβήτητα αποτελεί την μεγαλύτερη παθογένεια της δημόσιας διοίκησης.

Τι θα γινόταν άραγε εάν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες λειτουργούσαν με τα δεδομένα που ισχύουν στην οποιαδήποτε ιδιωτική εταιρεία; Τι θα γινόταν, εάν αύριο το πρωί αποφασιζόταν ότι η παραμονή στην εκάστοτε δημόσια θέση απαιτούσε αποδεδειγμένη παραγωγικότητα και ενασχόληση με ένα αντικείμενο που θα είχε ουσία και δεν θα δικαιολογούσε απλά την ύπαρξη των υπαλλήλων που ασχολούνται με αυτό; Αποδίδεις; Πληρώνεσαι. Δεν αποδίδεις; Φεύγεις. Υπάρχει ουσιαστικό αντικείμενο εργασίας; Μένεις, δουλεύεις και αποδίδεις έργο. Δεν υπάρχει αντικείμενο εργασίας; Φεύγεις. Τα υπουργεία είναι γεμάτα από κλητήρες που απλά κάθονται και από υπαλλήλους που παθαίνουν το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα από την υπερβολική χρήση του Η/Υ όταν παίζουν πασιέντζες ή τσατάρουν στα διάφορα social media sites.

Οι λίγοι ευσυνείδητοι υπάλληλοι που βρίσκονται σε κάθε τομέα του δημόσιου και που καταφέρνουν να φέρουν σε πέρας την δουλειά δεκάδων άλλων συναδέλφων τους, αποδεικνύουν αυτό που ξέρουμε όλοι εμείς, οι εκτός δημοσίου πολίτες. Ότι η δουλειά μπορεί να γίνει με πάρα πολύ λιγότερους υπαλλήλους.

Είναι εύκολο να φανταστούμε τι θα μπορούσε να γίνει σε μια απόφαση ξεκαθαρίσματος του δημόσιου τομέα. Πρώτον τα κέρδη από την περικοπή μισθών, θα ήταν τεράστια και μέρος αυτών θα μπορούσαν να πάνε ακόμα και στην χρηματοδότηση νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που κάλλιστα θα μπορούσαν να ξεκινήσουν όσοι έφευγαν από το δημόσιο. Εδώ όμως θα παρουσιαζόταν ένα άλλο πρόβλημα καθότι θα ήταν αμφίβολο αν θα μπορούσαν να μάθουν να δουλεύουν όλοι αυτοί που τόσα χρόνια έχουν συνηθίσει να κάθονται και να μην κάνουν τίποτα.

Ένα άλλο θέμα που προκύπτει, είναι η κοινωνική κατακραυγή που θα ακολουθούσε μια απόφαση για ένα ενδεχόμενο ξεκαθάρισμα του δημοσίου. Κανένας όμως δεν σκέφτεται ότι όλοι εμείς που δεν ανήκουμε στο δημόσιο, καθημερινά πληρώνουμε τεράστια ποσά για να μπορούν να συντηρηθούν οι χιλιάδες των υπαλλήλων που δεν ξεχωρίζουν και πολύ από τους κηφήνες.

Το βέβαιο είναι, ότι κάποια στιγμή το σύστημα δεν θα αντέξει άλλο. Ήδη έχουν εμφανισθεί οι πρώτες σημαντικές ρωγμές. Όταν θα επέλθει η κατάρρευση, θα δούμε απίστευτα φαινόμενα με ανθρώπους που θα διαμαρτύρονται όχι γιατί θα έχουν χάσει την δουλειά τους, αλλά γιατί θα έχουν χάσει το δικαίωμα τους να κάθονται, να μην κάνουν απολύτως τίποτα και να πληρώνονται.

Οι λύσεις στο πρόβλημα που λέγεται «δημόσιο», υπάρχουν, αλλά απαιτούν γροθιά στο μαχαίρι.

- Πλήρης εκσυγχρονισμός των δημοσίων υπηρεσιών και κατάργηση όλης εκείνης της «χαρτούρας» που επιτρέπει την συντήρηση υπαλλήλων χωρίς νόημα.
- Διαχείριση του δημόσιου τομέα με καθαρά ιδιωτικά κριτήρια.
- Εκκαθάριση όλου του δημόσιου τομέα και όποιος κριθεί ότι δεν αποδίδει ή ότι συντηρείται από μια θέση που δεν έχει λόγο ύπαρξης, να πηγαίνει σπίτι του χωρίς αποζημίωση και χωρίς δικαίωμα σύνταξης. Όσοι αποδειχτεί ότι κατείχαν απλά μια δημόσια θέση για να πληρώνονται, να θεωρηθεί ότι όλα αυτά τα χρόνια πλούτιζαν παράνομα και σε βάρος του Ελληνικού λαού.

Εύκολα μπορεί να φανταστεί κάποιος τα συνολικά κέρδη από μια τέτοια κίνηση. Κέρδη που δεν θα περιοριστούν στην εξοικονόμηση χρημάτων, αλλά θα επεκταθούν και σε άλλους τομείς όπως η ανάπτυξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, της επιχειρηματικής δραστηριότητας κ.α. Κάποτε πρέπει να μάθουμε να επικεντρωνόμαστε στην αποδοτικότητα και όχι στην εξασφάλιση σε βάρος όλων των υπολοίπων. Πρέπει να πάψει αυτή η πιπίλα με την σιγουριά του δημοσίου, για να μπορέσουμε επιτέλους να στρέψουμε τις νέες γενιές προς την δημιουργικότητα. Τώρα, ένα μεγάλο ποσοστό στρέφεται προς την τεμπελιά και κατ’ επέκταση προς τον εύκολο πλουτισμό. Όταν κάποιος δεν δουλεύει, όταν δεν παράγει έργο, όταν κάθεται σε μια καρέκλα απλά για να κάθεται και επιπλέον πληρώνεται, σημαίνει ότι ακόμα και το ένα ευρώ που μπορεί να εισπράττει, το εισπράττει παράνομα. Εφόσον λοιπόν κάποιος πληρώνεται παρανόμως, δεν έχει δικαίωμα ούτε σε αποζημίωση αλλά ούτε και σε σύνταξη. Δικαίωμα στη σύνταξη έχουν μόνο όσοι εργάζονται.

Οι προβληματισμοί για την μεγιστοποίηση αποδοτικότητας της δημόσιας διοίκησης θα εξακολουθούν να μας ταλανίζουν όσο υπάρχουν οι εργαζόμενοι «δύο ταχυτήτων», αυτοί του δημοσίου τομέα και αυτοί του ιδιωτικού. Ίσως μια απάντηση να βρίσκεται στην εκρίζωση της πελατειακής νοοτροπίας, αλλά σε κάθε περίπτωση, όλες οι λύσεις φέρουν τεράστιο πολιτικό και κοινωνικό κόστος το οποίο σε καμία περίπτωση δεν θέλει να το επωμιστεί κανείς.
Ο Καφετζής