Ξεφυλλίζοντας τις διάφορες ειδησεογραφικές σελίδες του διαδικτύου, αναζήτησα τις ειδήσεις που πέρασαν στα «ψιλά» λόγω του θέματος των μπλόκων. Ανάμεσα σε αυτές, βρήκα και την είδηση σχετικά με τις προειδοποιήσεις της ΕΕ για την άμεση εναρμόνιση των ελληνικών βιομηχανιών με τις κοινοτικές οδηγίες που αφορούν τις εκπομπές ρύπων. Η είδηση δεν με εξέπληξε. Άλλωστε είναι τόσες πολλές πλέον οι παραπομπές της Ελλάδας από την ΕΕ που ακόμα μια δεν μας συγκινεί. Έχοντας πρότερη εμπειρία στον ευρύτερο χώρο της πρόληψης και της ασφάλειας των εργαζομένων και των εγκαταστάσεων, (σε αυτό που ονομάζουμε Safety) στο οποίο περιλαμβάνεται και η προστασία του περιβάλλοντος, σκέφτηκα ότι αυτή η είδηση είναι μια καλή αφορμή για να γράψω σχετικά με κάποια γενικότερα θέματα που αφορούν την βιομηχανία. Το πρόβλημα στη βιομηχανία, δεν είναι μόνο η επιβάρυνση του περιβάλλοντος, γι’ αυτό και δεν θα σταθώ αποκλειστικά σε αυτό.
Το κράνος εργασίας σώζει… αρκεί να το φοράς!
Έχοντας επισκεφθεί πολλές βιομηχανίες σε όλη την Ελλάδα, το συμπέρασμα είναι ένα και το αυτό. Οι βιομηχανίες που τηρούν το Safety First (πρώτα η ασφάλεια), είναι ελάχιστες. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται αποκλειστικά και μόνο στις διοικήσεις, που ούτως ή άλλως φέρουν την νομική ευθύνη. Είναι οι ίδιοι οι εργαζόμενοι που αντιδρούν στο θέμα «ασφάλεια». Εργάτες που αρνούνται να φορέσουν το κράνος, τα γάντια, τη μάσκα, τα γυαλιά εργασίας. Μόνιμη δικαιολογία, «δεν με βολεύει» και μόνιμη απάντηση στο ερώτημα τι θα γίνει αν πάθεις κάτι, «τόσα χρόνια δεν έπαθα τίποτα»!
Τα αέρια σκοτώνουν!
Για όσους δεν το γνωρίζουν, η βιομηχανία στο μεγαλύτερο ποσοστό της χρησιμοποιεί αέρια, τοξικά ή εκρηκτικά ανάλογα με την εφαρμογή. Πολλά από αυτά τα αέρια, εάν διαφύγουν στην ατμόσφαιρα για τον οποιοδήποτε λόγο (ατύχημα, πρόβλημα σε μηχάνημα, ανθρώπινο σφάλμα), μπορούν να προκαλέσουν ζημιές στις εγκαταστάσεις, ζημιές στο περιβάλλον και το χειρότερο όλων τον τραυματισμό και τον θάνατο εργαζομένων. Για την αποφυγή τέτοιων περιστατικών, υπάρχουν ειδικές συσκευές (φορητές και μόνιμες) που ανάλογα με την εφαρμογή παρακολουθούν την ατμόσφαιρα για πιθανή διαρροή ή αύξηση της περιεκτικότητας πέρα των επιτρεπτών ορίων. Όταν συμβεί κάτι τέτοιο, οι συσκευές ειδοποιούν με πολλαπλούς τρόπους (σειρήνες, κλπ) ή ενεργοποιούν αυτόματους μηχανισμούς αποτροπής (κλείσιμο βαλβίδων, ενεργοποίηση αντιμέτρων κλπ). Εδώ η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο περίπλοκη. Εάν παραπάνω μιλήσαμε για την αντίδραση των εργαζομένων, εδώ πλέον μιλάμε για την αντίδραση των διοικήσεων που με πρόσχημα το κόστος (το οποίο όντως σε μερικές περιπτώσεις είναι αρκετά υψηλό), είτε αρνούνται την τοποθέτηση τέτοιων συστημάτων, είτε καταφεύγουν σε πρόχειρες λύσεις οι οποίες τις περισσότερες φορές είναι οι πλέον ακατάλληλες και αντί να βελτιώσουν την κατάσταση, μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα.
Περιβάλλον
Γεννάται το μεγάλο ερώτημα. Όταν υπάρχουν βιομήχανοι που δεν ενδιαφέρονται για την ασφάλεια των εργαζομένων τους, πως περιμένουμε να ενδιαφερθούν για το θέμα περιβάλλον; Είναι αλήθεια ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των ελληνικών βιομηχανιών, ρυπαίνουν και μάλιστα σε υπερβολικό βαθμό, αλλά ένα επίσης πολύ μεγάλο ποσοστό βιομηχανιών έχουν ήδη φροντίσει. Εδώ το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στην αδιαφορία των βιομηχάνων που είτε δεν θέλουν να επενδύσουν σε ειδικά συστήματα ή στην άρνηση τους να εκσυγχρονίσουν τις μονάδες τους. Η κύρια ευθύνη εντοπίζεται στο πολύπλοκο σύστημα που ονομάζεται κράτος! Σαφέστατα δεν πρέπει να ξεχνάμε και κάτι ακόμα… Ότι και το ίδιο το κράτος είναι «βιομήχανος» και μάλιστα «ιδιοκτήτης» εξαιρετικά ρυπογόνων βιομηχανιών (βλέπε πχ ΔΕΗ), οπότε η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο!
Είναι μόνο θέμα κόστους;
Σε ότι αφορά την ασφάλεια των εργαζομένων σε ατομικό επίπεδο, ας μη βιαστούν κάποιοι να μιλήσουν για βιομήχανους που πίνουν το αίμα των εργαζομένων και πλουτίζουν σε βάρος τους.
Σε ότι αφορά την επιβολή αυστηρών προστίμων στις βιομηχανίες για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών νόμων και διατάξεων, πριν προχωρήσουμε σε αφορισμούς (που εν πολλοίς θα είναι δικαιολογημένοι), θα πρέπει να αναλογιστούμε και κάποιους άλλους παράγοντες.
Το θέμα είναι εξαιρετικά περίπλοκο.
Σε ότι αφορά τους εργαζόμενους: στις περιπτώσεις που οι διοικήσεις των βιομηχανιών έχουν μεριμνήσει για τα απαραίτητα μέτρα και οι εργαζόμενοι δεν συμμορφώνονται, τι μπορεί να γίνει; Μου είπε κάποτε υπεύθυνος μεγάλης βιομηχανίας που ανήκει σε αυτές «που δεν πίνουν το αίμα του εργαζομένου» (υπάρχουν και τέτοιες): «ο μόνος τρόπος που μας έχει απομείνει για να επιβάλλουμε την χρήση των μέσων ασφαλείας, είναι να αρχίσουμε τις απολύσεις για παραδειγματισμό…φαντάσου όμως τι σημαίνει αυτό και τι θα γίνει, οπότε απλά κάνουμε τον Σταυρό μας και ελπίζουμε να μη γίνει τίποτα». Εάν πιστεύετε ότι το ποσοστό αυτών των εργαζομένων, που οι ίδιοι δεν ενδιαφέρονται για την δική τους ασφάλεια, είναι μικρό, κάνετε λάθος. Εδώ λοιπόν έχουμε να κάνουμε με γενικότερα θέματα όπως της παιδείας, της νοοτροπίας και της υπευθυνότητας.
Μία λύση θα μπορούσε να έρθει από την ίδια την κρατική μηχανή, με διατεταγμένη παρέμβαση των αρμοδίων υπηρεσιών (Επιθεώρηση Εργασίας). Εκτός από την συμμετοχή των εργαζομένων σε υποχρεωτικά εκπαιδευτικά προγράμματα και σεμινάρια, η μη συμμόρφωση με τους κανόνες ασφάλειας θα μπορούσε να επιφέρει πρόστιμα στους ίδιους τους εργαζόμενους κατόπιν τακτικών και έκτακτων ελέγχων των αρμοδίων οργάνων. Να το δούμε και από μια άλλη πλευρά; Εάν ένας από αυτούς τους «ανεύθυνους» εργαζόμενους πάθει κάτι σοβαρό, το κόστος της όποιας νοσηλείας του θα κληθεί να το πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος, όπως γίνεται σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμα και στα τροχαία ατυχήματα.
Σε ότι αφορά τους βιομήχανους και την αδιαλλαξία τους στην εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, δεν θεωρώ ότι η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τους ίδιους. Από τη στιγμή που οι κρατικές υπηρεσίες δεν ελέγχουν, δεν αφαιρούν άδειες, δεν επιβάλλουν πρόστιμα και στις περισσότερες των περιπτώσεων κάνουν τα «στραβά μάτια», τι περιμένετε να γίνει; Όταν λοιπόν το ίδιο το κράτος αντί να επιβάλλει την εναρμόνιση των βιομηχανιών παίρνοντας αυστηρά μέτρα, προτιμάει να πληρώνει πρόστιμα για καταδίκες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τι περιμένουμε να γίνει; Από την άλλη όμως, η ελληνική κρατική μηχανή ως γνωστόν, δεν ήταν ποτέ με το μέρος της ανάπτυξης της βιομηχανίας στην Ελλάδα. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει ένας τόπος που αποδιώχνει τις επενδύσεις στην βιομηχανία και δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτερες βιομηχανίες του κόσμου, ανάμεσα τους και μεγάλες ελληνικές, επιλέγουν τις γείτονες χώρες αλλά και όσες άλλες χώρες δίνουν γη και ύδωρ για να μπορούν να έχουν βιομηχανία που σημαίνει: ανάπτυξη, θέσεις εργασίας, εξαγώγιμο προϊόντα, ισοσκέλιση του ισοζυγίου πληρωμών… Το κόστος λειτουργίας μιας βιομηχανίας στην Ελλάδα – ειδικά τώρα που η διεθνής ύφεση έχει γονατίσει άπαντες – είναι υπερβολικά υψηλό, κάτι που καθιστά και την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων προβληματική λόγω κόστους.
Αυτά βέβαια, δεν απαλλάσσουν τις βιομηχανίες από τις ευθύνες τους για την μη τήρηση των κανόνων που αφορούν την ασφάλεια και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Αλλά αν υποθέσουμε ότι αύριο το πρωί, ανακοινώσει η Ελληνική Πολιτεία κλείνω τις βιομηχανίες που δεν θα εναρμονιστούν, μπορείτε να φανταστείτε τι θα γίνει; Οι αντιδράσεις θα είναι αλυσιδωτές: κλείσιμο των εργοστασίων, μεταφορά τους σε άλλα κράτη, απολύσεις, διαμαρτυρίες για να μη γίνουν απολύσεις και πάει λέγοντας…
Εν κατακλείδι
Όπως καταλαβαίνετε, σε ότι αφορά τα θέματα ασφάλειας εργαζομένων και προστασίας περιβάλλοντος, το ζητούμενο είναι αν η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα και μέχρι να καταφέρουμε να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, η ΕΕ θα προχωράει σε καταδίκες της χώρας μας. Καταδίκες που μεταφράζονται σε εκατομμύρια ευρώ που θα κληθούμε να τα πληρώσουμε εμείς από την τσέπη μας, εμείς οι απλοί πολίτες και όχι οι όσοι βιομήχανοι ή εργαζόμενοι είναι υπαίτιοι, όπως άλλωστε γίνεται πάντα. Βέβαια, αυτά τα χρήματα θα μπορούσε να τα μαζέψει το κράτος εάν επέβαλε στις βιομηχανίες να πληρώσουν όλα όσα χρωστάνε είτε στη ΔΕΗ, είτε στο ΙΚΑ, είτε σε οποιοδήποτε άλλο φορέα, γιατί ως γνωστόν, υπάρχουν και βιομηχανίες που χρωστάνε εκατομμύρια στο Δημόσιο και που ποτέ και κανένας δεν τις «ενόχλησε», αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία που δεν είναι του παρόντος.
Το μόνο παρήγορο στοιχείο είναι, ότι παρόλα αυτά υπάρχουν βιομηχανίες που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα σε επίπεδο ασφάλειας εργαζομένων, που έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα προστασίας, που επενδύουν στην εκπαίδευση και στην ευαισθητοποίηση του προσωπικού τους, που προστατεύουν το περιβάλλον, που δεν φοβούνται να επενδύσουν σε αυτούς τους τόσο σημαντικούς τομείς αναγνωρίζοντας ότι κανένα κόστος δεν είναι σημαντικότερο από την αξία της ανθρώπινης ζωής και την παράδοση του περιβάλλοντος στις επόμενες γενιές σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση, και το κυριότερο όλων, επιμένουν να επιχειρούν επί Ελληνικού εδάφους κόντρα στο Ελληνικό κράτος που έχει καταστήσει σαφές εδώ και χρόνια, ότι η βιομηχανική ανάπτυξη είναι έξω από τους σχεδιασμούς όλων των κυβερνήσεων.
Ο Καφετζής
0 Σχόλια to “Βιομηχανία: Εργασία – Περιβάλλον – Ασφάλεια”