Επιστροφή από Κρήτη

Επιστροφή από Κρήτη με την ψυχή γεμάτη από εικόνες και περιστατικά. Άλλα μικρά, άλλα μεγάλα. Ρακές σε ημερήσια διάταξη. Φαγητό και αυτό σε ημερήσια διάταξη και δεν μιλάμε για κάτι απλό. Όσοι γνωρίζουν τι εστί Κρητική κουζίνα, ξέρουν και καταλαβαίνουν. Όσοι δεν ξέρουν, θα πρέπει να πάνε στην Κρήτη να δοκιμάσουν.

Από πού να ξεκινήσω και που να τελειώσω… Δύσκολο το εγχείρημα του «γράφειν» και του «εξηγείν» τα περί Κρήτης. Ας πιάσω λοιπόν μερικά από αυτά που έζησα, στην τύχη.

Καζάνι! Ο Καζανιάρης εν δράση και οι λοιποί στην αναμονή για το γλυκό πιοτό που θα σταλάξει. Όλοι παραστεκουλίζουν περιμένοντας να γευτούν. Μυσταγωγία! Και να οι ευχές, να τα πειράγματα, να το κρέας να καταφτάνει άφθονο, να οι μαντινάδες, να και τα τραγούδια. Κι όταν αρχίσει και ρέει η ρακί…εκεί ξεχνάς τα πάντα και είτε το θέλεις είτε όχι, γίνεσαι και εσύ γέννημα θρέμμα Κρητικός. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι στην Κρήτη πάντα αισθάνεσαι σα στο σπίτι σου. Ξένος κι αν είσαι, δικός τους είσαι.
>>>
Γεύτηκα γεύσεις κομμουνιστικές! Σας φαίνεται αστείο αλλά δεν είναι! Ο ταβερνιάρης κομμουνιστής, οι γεύσεις Κρητικές μεν, αλλά κομμουνιστικές δε και αντίρρηση δεν φέρνεις… Μόνο τρως και λες «Ανάστα ο Κύριος»… Μόνο που το λες από μέσα σου γιατί σε κομμουνιστικό μαγαζί γεμάτο με φωτογραφίες από ότι μπορεί να φανταστεί κανείς…δεν σε παίρνει να το πεις δυνατά. Εκεί είδα και την απόλυτη πινακίδα. Κρεμόταν στην πόρτα του καταστήματος και έλεγε: Την Κυριακή θα είμαστε κλειστά γιατί… ο έρωτας της Κυριακής στο πάθος σεριανάει. Όλα αυτά στον Καγιαμπή! Δοκιμάστε τον και θα καταλάβετε τι εννοώ.
>>>
Το ξέρατε ότι ανήκω στην οικογένεια; Σε ποια οικογένεια; Μα στην γνωστή! Την μια και μη εξαιρετέα. Το λεπόν! Οικογένεια είναι μια και εγώ είμαι μέλος της…αλλά εξ’ αγχιστείας! Σας μπέρδεψα; Το ξέρω! Συνεχάω και εξηγάω. Μαχαιράδικα, Ηράκλειο και μπαίνω να πάρω το μαχαίρι που έχω τάξει στον γιο μου. Ο ένας εκ των δύο ιδιοκτητών του καταστήματος, καλό παιδί δεν λέω, αλλά προσοχή διότι χάνει ολίγες βαλβολίνες και μπορεί να γλιστρήσετε. Με κόβει πατόκορφα, ένα δέος απλώνεται στο πρόσωπο του, σκύβει σχεδόν συνωμοτικά και μου λέει: «τιμή μας…είστε της οικογενείας, έτσι δεν είναι»; Κάγκελο ο Καφετζής, κάγκελο κι όσοι έτυχε να περνούν από εκεί, καθότι ναι μεν συνωμοτικά, αλλά τόσο φωναχτά που το άκουσε μέχρι και ο Πατριάρχης που εκείνη την ώρα λειτουργούσε στον Άγιο Τίτο και κόντεψε κι αυτός να αφήσει την θυμιατούρα και να στήσει αυτί ν’ ακούσει! Πάω ν’ αρθρώσω λέξη, μα δεν προκάνω καθότι ο συνομιλητής μου πρόλαβε ν’ ανοίξει το στόμα του ξανά: «είναι αδικία…δίνουν στις λεωφόρους ονόματα τραγουδιστάδων και λιράριδων και σένα που τόσα έχεις κάνει για την Κρήτη ούτε μια πλατεία στ’ όνομα σου»!! Φέρτε μου μαχαίρι να κόψω τις φλέβες μου!! Κι όχι απλό μαχαίρι… Μαχαίρι που να γράφει πάνω του: «ο Καφετζής εκουζουλάθηκε και με μαχαίρι χάθηκε»!! Με δέος με κοίταξαν όλοι. Δέος ανάλογο με κυρίευσε τον άνθρωπο κι άρχισα να σκέφτομαι μήπως και αυτά που έχω κάνει για την Κρήτη είναι λίγα και γι’ αυτό δεν μου ‘χουν βγάλει ακόμα τα’ όνομα στην πλατεία! Πολλά να μη τα πολυλογώ γιατί πράμα δεν θα καταλάβετε. Με το που συνέχισε ο θαυμαστής μου κι είπε: «…το ίδιο μ’ εσάς κάνανε και με τον μακαρίτη τον θείο σας τον Θόδωρο, ούτε μια οδό, ούτε μια πλατεία τόση δα με τ’ όνομα του πάνω»! Γρήγοροι οι συνειρμοί και κατάλαβα ότι ο ολίγον τι κουζουλός συνομιλητής μου, μάλλον με πήρε για Βαρδινογιάννη!!! Κάτι πάω να πω, κάτι παγαίνω να ψελλίσω, αλλά αυτός τον χαβά του… «…και πως του μοιάζετε του αείμνηστου, ολόφτυστος… το έχει το σόι σας…ομορφόσογο»!!! Άλαλος ο Καφετζής, άλαλοι κι όλοι γύρω-γύρω…μέχρι που ακούστηκε φωνή, ως από μηχανής θεός και ξεκαθάρισε την ιστορία: «…φυσικά και είναι ολόφτυστος…της οικογενείας είναι, αλλά εξ’ αγχιστείας»!!! Εκεί να δείτε θαυμασμό το κουζουλό… Εκεί να δείτε δέος και υποκλίσεις: «…καλά το είπα εγώ…ολόφτυστος εξ’ αγχιστείας»!!!
>>>
Συζήτηση και ξάφνου ακούγεται το ακόλουθο: «Της καμπαρντίνας το κουμπί είναι του πουκαμίσου…»!!! Παρακαλώ; Τι είπατε; Ευαίσθητος ο Καφετζής σε κάτι τέτοια, ρώτηξε να μάθει τα σχετικά με το κουμπί του πουκαμίσου. Ακούστε τι έμαθε (διαβάστε εννοώ): Ψαραντώνης (αδελφός του αείμνηστου Ξυλούρη και μέγας λυράρης). Μπαίνει σε καφενείο μετά από μια όπως φαινόταν άσχημη βραδιά. Στραβοκουμπωμένος ήταν κι είχε πιάσει το κουμπί του πουκαμίσου στην καμπαρντίνα. Παραγγέλνει καφέ κι ο καφετζής (ο συνάδελφος) που τον βλέπει θέλει να του πει ότι έχει κουμπώσει το κουμπί του πουκαμίσου στην καμπαρντίνα, αλλά δεν θέλει να τον προσβάλλει. Τον πλησιάζει λοιπόν και του λέει: «Ψαραντώνη θα σου αρχίσω μια μαντινάδα κι εσύ θα την τελειώσεις, είσαι»; «Είμαι…», είπε ο Ψαραντώνης που συν τοις άλλοις έδειχνε να είναι και ζοχαδιασμένος. Λέει λοιπόν ο καφετζής (ο συνάδελφος): «Της καμπαρντίνας το κουμπί είναι του πουκαμίσου…» και συνεχίζει ο Ψαραντώνης: «…όλοι γαμιόνται σήμερα, άντε κι εσύ γαμήσου»!!!! (το μεταφέρω αυτούσιο γιατί μόνο έτσι του πρέπει)
>>>
Τούτο το άρθρο γράφεται πάνω στο «ICARUS PALACE» των Μινωικών γραμμών.
Ο Καφετζής κάθεται κατάχαμα παρέα με ένα φραπέ κι ένα μπουκάλι νερό. Επιστροφή στας Αθήνας με τις βαλίτσες γεμάτες παραγγελίες και υποσχετικές για ένα καλύτερο μέλλον. Κόσμος πολύς τριγύρω, κουβέντες, λέξεις τόσο ανάκατες που και να θέλεις δεν βγάζεις νόημα καθότι σαν ένα βουητό ακούγονται. Το μυαλό έχει μείνει πίσω στο Ηράκλειο, πίσω στις Μοίρες, πίσω στα Χανιά, πίσω στο Ρέθυμνο, πίσω στη Σητεία (θα γράψω ξέχωρα γι’ αυτόν τον τόπο), πίσω στην Ελούντα και στην Πλάκα (και στην ταβέρνα του Γιώργου παρά το κύμα), πίσω στο Καστέλι, πίσω στον Κούλε που σήμερα ύστερα από τόσα χρόνια δέησα και τον είδα κι από μέσα, πίσω στο Φόδελε στην πατρίδα του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου και στο αρνάκι που γεύτηκα εκεί, πίσω στο γλυκό κυδώνι που με φίλεψαν σε ένα σπίτι και που ένα βάζο κουβαλώ μαζί μου, πίσω στα τυριά και στην στάκα που έφαγα.
Στη βαλίτσα μου κουβαλώ και τους δύο τόμους του Ερωτόκριτου, όλο το έργο, δώρο από αγαπημένο χέρι. Κουβαλώ και το μαχαίρι των βοσκών που πήρα για τον γιό μου. Μα πιο πολύ απ’ όλα, κουβαλώ μαζί μου την Κρήτη ολάκερη. Μια Κρήτη που όπως έχω ξαναπεί χρόνια τώρα με προσκαλεί να πάω να μείνω μαζί της…