Ψηφαλάκια ή Management;

Εμπλεκόμενος όλο αυτό το διάστημα με τα δημοτικά θέματα, σε επίπεδο θεατή-παρατηρητή, κατέληξα σε ένα συμπέρασμα στο οποίο φαντάζομαι ότι έχουν καταλήξει και πολλοί άλλοι πριν από μένα. Για να μπορέσει να υπάρξει έργο σε έναν δήμο, σύλλογο κλπ., θα πρέπει να υπάρχει ένας σχεδιασμός που θα βασίζεται στις ίδιες αρχές που βασίζεται και μια επιτυχημένη επιχείρηση.
Θα προσπαθήσω να αναπτύξω αυτό το θέμα με απλά λόγια για να μπορέσει να γίνει εύκολα κατανοητό.

Μια επιχείρηση για να μπορέσει να σταθεί με επιτυχία απέναντι στις προκλήσεις της αγοράς, πρέπει να επικεντρώσει την προσοχή της στο αποτελεσματικό management. Χωρίς αυτό, καμία ιδέα και κανένα προϊόν δεν θα μπορέσει να σταθεί στην αγορά όσο καλά κι αν είναι.
Το κλειδί της επιτυχίας, βρίσκεται πάντα στους ανθρώπους και στον τρόπο με τον οποίο ο σωστός επιχειρηματίας μπορεί να αντλήσει από αυτούς το καλύτερο δυνατό προκειμένου να φτάσει στον επιθυμητό στόχο, που δεν είναι άλλος από την επιτυχία και το κέρδος.

Ποιες οι διαφορές και ποιες οι ομοιότητες μεταξύ μιας επιχείρησης και ενός δήμου;

Σε μια επιχείρηση έχουμε τον επιχειρηματία που έχει στο μυαλό του ένα συγκεκριμένο στόχο.
Σε έναν δήμο έχουμε τον δήμαρχο που επίσης πρέπει να έχει στο μυαλό του έναν συγκεκριμένο στόχο.
Στην πρώτη περίπτωση ο στόχος έχει να κάνει με το κέρδος.
Στην δεύτερη περίπτωση ο στόχος είναι πιο πολύπλοκος γιατί έχει να κάνει α) με την επίλυση προβλημάτων, β) με τον προγραμματισμό έργων που έχουν να κάνουν με την βελτίωση των συνθηκών της ζωής πολλών ανθρώπων και γ) όλα αυτά να γίνουν με το λιγότερο δυνατό οικονομικό κόστος.
Στην επιχείρηση, ο επιχειρηματίας έχει το δικαίωμα επιλογής των ανθρώπων με τους οποίους θα συνεργαστεί αρχής εξ αρχής.
Στον δήμο έχουμε να κάνουμε με “εκλεγμένους” συνεργάτες, πράγμα που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο εκάστοτε δήμαρχος δεν μπορεί να έχει γνώμη και άποψη στην επιλογή η οποία γίνεται από τον λαό. Σωστό, αλλά υπάρχει ο αντίλογος. Πριν από τις εκλογές, μπορεί να επιλέξει τα πρόσωπα που θα “κατεβάσει” και όλα να είναι πρόσωπα που θα έχουν την ικανότητα να φέρουν εις πέρας τον στόχο του αν εκλεγούν. Αυτό σημαίνει σωστός προγραμματισμός και γνώση όλων των κινήσεων που πρέπει να γίνουν και να ακολουθηθούν με μαθηματική ακρίβεια.

Μπορεί ένας δήμος να διοικηθεί / λειτουργήσει βάσει των αρχών που διέπουν μια ιδιωτική επιχείρηση;
Σε έναν ιδανικό κόσμο σίγουρα ναι. Σε κοινωνίες όπου οι εκλογές κρίνονται στα “ψηφαλάκια”, τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα. Εδώ πλέον χρειάζεται να υπάρχουν και συνειδητοποιημένοι πολίτες που σε έναν ιδανικό από πλευράς υποψηφίων συνδυασμό, θα μπορέσουν να αντιληφθούν την αναγκαιότητα των “ικανοτήτων” βάζοντας ένα τέρμα στην “σπουδαιότητα” των “ψήφων” που δίνονται με ανταλλάγματα που δεν έχουν να κάνουν με το μέλλον ενός τόπου, αλλά με την ικανοποίηση διαφορετικών πολιτικο-κομματικών, προσωπικών, οικογενειακών, συντεχνιακών και άλλων συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων και των προσωπικών φιλοδοξιών (βλέπε ματαιοδοξία).

Όπως αναφέρω και πιο πάνω, το κλειδί για μια επιτυχημένη πορεία, βρίσκεται στο αποτελεσματικό management. Τι σημαίνει αυτή η λέξη; Σημαίνει σωστή διαχείριση / διοίκηση ανθρώπων για την επίτευξη ενός στόχου. Όπως πολύ σωστά το διατύπωσε η Mary Parker Follett, management είναι η τέχνη να επιτυγχάνεις τον στόχο σου μέσω των ανθρώπων.
Το management δεν είναι μια απλή υπόθεση. Το πλέον δύσκολο έργο που έχει να αντιμετωπίσει ένας manager, είναι να καταφέρει να “δέσει” μια ομάδα διαφορετικών ανθρώπων, με διαφορετικές ικανότητες και διαφορετικές αντιλήψεις και να τους κάνει να δουλέψουν όλοι μαζί για έναν κοινό σκοπό. Αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει να συντονιστούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να λειτουργούν ανεξάρτητα (αρμοδιότητες) και ταυτόχρονα μαζί (συνεργασία). Όλοι αυτοί θα πρέπει πάντα να βρίσκονται κάτω από την αυστηρή επίβλεψη του manager ο οποίος θα πρέπει να έχει την ικανότητα να διαχειριστεί και τις έκτακτες καταστάσεις βασιζόμενος και πάλι στην ίδια ομάδα.
Υπάρχουν 5 βασικές αρχές που διέπουν το σωστό management:

- Σχεδιασμός: γνωρίζοντας τον στόχο / στόχους, σχεδιάζουμε τις κινήσεις που πρέπει να γίνουν για να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Σε αυτόν τον σχεδιασμό λαμβάνουμε υπόψη μας όλες τις παραμέτρους που μπορούν να επηρεάσουν την πορεία μας προς τον στόχο. Ταυτόχρονα σχεδιάζουμε και τις εναλλακτικές λύσεις που πιθανόν να χρειαστούν.
- Οργάνωση: συγκεντρώνουμε όλα τα απαραίτητα στοιχεία που θα μας βοηθήσουν να επιτύχουμε τους στόχους μας.
- Ικανή διοίκηση: ανάλυση των εργασιών που πρέπει να γίνουν, επιλογή των κατάλληλων ανθρώπων, επιμερισμός αρμοδιοτήτων βάσει γνώσεων και ικανοτήτων, παρακίνηση.
- Συντονισμός: εδώ δεν θα σχολιάσω γιατί η λέξη τα λέει όλα από μόνη της
- Έλεγχος: ίσως το πιο σημαντικό από όλα. Ο ηγέτης (επιχειρηματίας ή δήμαρχος κλπ), πρέπει να έχει την ικανότητα να ελέγχει εάν η πορεία προς τον στόχο γίνεται βάσει του σχεδιασμού. Παράλληλα, θα πρέπει να έχει την ικανότητα να αναπροσαρμόζει την πορεία, τις αρμοδιότητες και την οργάνωση, ανάλογα με τις συνθήκες και τις εναλλαγές που μπορεί να προκύψουν, αλλά πάντοτε βάσει του αρχικού σχεδιασμού, στον οποίο όπως προανέφερα θα πρέπει να έχει προβλέψει και τις έκτακτες παραμέτρους.

Μπορεί λοιπόν ένας δήμος να λειτουργήσει βάσει ενός τέτοιου μοντέλου διοίκησης / λειτουργίας με δεδομένο ότι σε μια μη ιδανική κατάσταση ο λαός – κυρίως σε μικρές τοπικές κοινωνίες – δεν επιλέγει (εκλέγει) πρόσωπα βάσει των ικανοτήτων τους;
Εγώ πιστεύω ότι μπορεί να λειτουργήσει, αλλά μόνο εφόσον ο Χ υποψήφιος δήμαρχος ή πρόεδρος ή οτιδήποτε άλλο είναι, αποφασίσει να επωμισθεί και το ανάλογο πολιτικό κόστος. Πρώτον προσπαθεί να επιλέξει τους “ικανούς” που έχουν μια γενικότερη αποδοχή, παραμερίζοντας εκείνους που είναι βέβαιο ότι δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα, άσχετα με το εάν έχουν εκλεγεί. Ωμά πράγματα… Δεν αναθέτει καμία αρμοδιότητα στους ανίκανους. Επιμερίζει αρμοδιότητες, φροντίζει ώστε όλα να γίνονται κατά γράμμα, απαιτεί αποτελέσματα και ελέγχει συνεχώς την πορεία και την εξέλιξη των πραγμάτων. Δεν διστάζει να απομακρύνει αυτούς που “εκτροχιάζουν” τον σχεδιασμό, γι΄αυτό και έχει πάντα σε ετοιμότητα έναν αντικαταστάτη ο οποίος λειτουργεί μέσα στην ομάδα αρχής εξ΄αρχής. Μια πολύ καλή ιδέα, είναι και η συνεργασία με εξωτερικούς managers που θα μπορούν να λειτουργήσουν συμβουλευτικά αλλά και εκτελεστικά, αναλαμβάνοντας να επιλύσουν επιμέρους προβλήματα που εκ των πραγμάτων μια δημοτική ομάδα να μη μπορεί να τα αντιμετωπίσει. Το ίδιο κάνουν και οι επιχειρήσεις. Το επιπλέον “κέρδος” με την χρήση εξωτερικών managers, είναι ότι αυτοί θα λειτουργήσουν απαλλαγμένοι από κάθε πιθανή διαπροσωπική εμπλοκή (βλέπε “ψηφαλάκια” που ανέφερα και πιο πάνω), στοχεύοντας στο αποτέλεσμα.

Μια από τις βασικές παραμέτρους για την επιτυχία των σχεδιασμών μιας επιχείρησης, είναι η συνεχής επαφή με την αγορά και με τον τελικό καταναλωτή. Το ίδιο πρέπει να συμβαίνει και σε έναν δήμο. Είναι απολύτως απαραίτητο, οι εκλεγμένοι να βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τον λαό. Τι σημαίνει αυτό; Να αφουγκράζονται τον παλμό της “αγοράς”, να “καταγράφουν” τις τάσεις και τις ανάγκες όπως αυτές εξελίσσονται και διαμορφώνονται και να μεταφέρουν αυτή τη γνώση πίσω στην “ομάδα” για ανάλυση. Μια εταιρεία εξετάζει πολύ προσεκτικά τις παραμέτρους της αγοράς πριν λανσάρει ένα προϊόν. Συνεχίζει να τις εξετάζει και κατά την διάρκεια της παραμονής του προϊόντος στην αγορά. Ανάλογα με την πληροφόρηση που παίρνει (τάσεις της αγοράς κλπ), αναπροσαρμόζει τιμές, ποσότητες, σημεία διάθεσης κλπ. Ξέρει ότι κανένα προϊόν δεν μπορεί να ικανοποιήσει το 100% του υποψήφιου πελατολογίου της, γι’ αυτό προσπαθεί να ικανοποιήσει το μεγαλύτερο ποσοστό, λαμβάνοντας πάντα υπόψη και το κόστος. Εάν κρίνει ότι το κόστος για να διατηρηθεί ένα προϊόν στην αγορά, υπερβαίνει το κέρδος, τότε αναπροσαρμόζει την στρατηγική της και σε περίπτωση που και αυτό δεν λειτουργήσει, σταματάει την διάθεση του ακόμα και αν αυτό δυσαρεστήσει τους καταναλωτές γιατί σε βάθος χρόνου, αυτό θα έχει αντίκτυπο στα συνολικά κέρδη της επιχείρησης.
Η ίδια λογική πρέπει να διέπει και έναν δήμο και ο εκάστοτε δήμαρχος πρέπει όχι μόνο να ξέρει ότι δεν θα μπορεί να ικανοποιήσει τους πάντες, αλλά να μπορεί να πει “όχι” σε μια κατάσταση που σε βάθος χρόνου θα βλάψει τον τόπο, ακόμα και αν αυτή η κατάσταση περιλαμβανόταν στον αρχικό σχεδιασμό.

Μια επιχείρηση, βασίζεται στην ικανότητα των πωλητών της, ένας δήμος βασίζεται στην ικανότητα των συμβούλων. Σε μια επιχείρηση, ο πωλητής που δεν αποδίδει απολύεται. Σε έναν δήμο ο σύμβουλος που δεν αποδίδει πρέπει να περιθωριοποιείται. Μια επιχείρηση δεν αλλάζει τα βασικά στελέχη της “δοκιμάζοντας” διάφορα σχήματα, γιατί αυτό καθυστερεί τους προγραμματισμούς της και λειτουργεί σε βάρος της συνολικής λειτουργίας της. Το ίδιο πρέπει να γίνεται και σε έναν δήμο με τους αντιδημάρχους. Από την στιγμή που γι’ αυτές τις θέσεις έχουν επιλεγεί ικανά άτομα, αυτά πρέπει να παραμένουν γιατί μόνο έτσι θα μπορούν να συντονίσουν το έργο που τους έχει ανατεθεί να φέρουν εις πέρας. Συχνές αλλαγές και δοκιμές, λειτουργούν εις βάρος του συνολικού προς επίτευξη έργου. Σε μια επιχείρηση, όλη η ομάδα που έχει επιφορτιστεί με το δύσκολο έργο της ανάπτυξης, είναι υποχρεωμένη να γνωρίζει τα πάντα σχετικά με το/τα προϊόντα (μοντέλα, τεχνικά στοιχεία κλπ) ώστε να είναι σε θέση να απαντήσει σε κάθε πελάτη με σαφήνεια. Η ίδια ομάδα πρέπει επίσης να έχει πλήρη ενημέρωση σχετικά με τον ανταγωνισμό έτσι ώστε να μπορεί να διαχειριστεί ερωτήσεις που έχουν να κάνουν με την προσπάθεια του καταναλωτή / πελάτη να επιλέξει ανάμεσα σε 2-3-4 ή και περισσότερα προϊόντα. Το ίδιο ενημερωμένοι πρέπει να είναι και οι σύμβουλοι σε έναν δήμο, ώστε να μπορούν να δώσουν σαφείς και ξεκάθαρες απαντήσεις στον πολίτη που ρωτάει να ενημερωθεί για το οτιδήποτε.

Βρισκόμαστε στο 2008. Οι προκλήσεις της σύγχρονης εποχής που ζούμε, επιβάλλουν μια διαφορετική αντιμετώπιση των πραγμάτων ακόμα και στην μικρότερη τοπική κοινωνία. Δεν ζούμε στην δεκαετία του ‘40, του ‘50 και του ‘60… Σήμερα, για να μπορέσει να επιβιώσει μια κοινωνία, πρέπει να εξελίσσεται συνεχώς, πολλές φορές μάλιστα, απαιτούνται δραστικά άλματα για να επιτευχθούν οι στόχοι. Δεν μπορούμε να βαδίζουμε χωρίς προγραμματισμό, δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις με ανθρώπους που δεν έχουν μια τεχνοκρατική αντίληψη των πραγμάτων. Οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν να αντιμετωπίσουν έναν τεράστιο αριθμό προβλημάτων με κυριότερο εξ’ αυτών την αναθεώρηση των θέσεων με παράλληλη δράση σε ότι αφορά το περιβάλλον και τις οικονομικές πιέσεις. Για να μπορέσει μια μικρή κοινωνία να εξακολουθεί να υπάρχει και στο μέλλον, οφείλει να εναρμονιστεί με όλες τις σύγχρονες επιταγές, προσαρμόζοντας τις ιδιαιτερότητες της σε αυτές. Για να μπορεί να υπάρξει μέλλον, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα σημερινά δεδομένα, αλλά να σχεδιαστούν και να προγραμματιστούν από σήμερα, όλες εκείνες οι στρατηγικές που θα προετοιμάσουν τον τόπο για το ραντεβού του με το αύριο που πλησιάζει με εκπληκτική ταχύτητα. Σε έναν τέτοιο σχεδιασμό, δεν χωράνε τα διάφορα πολιτικο-κομματικά, προσωπικά, οικογενειακά, συντεχνιακά και άλλα συμφέροντα. Ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας δεν αφήνει ποτέ τα όποια προσωπικά συμφέροντα των συνεργατών του, να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στο συμφέρον της επιχείρησης του. Το ίδιο πρέπει να κάνει και ένας δήμαρχος εάν θέλει να επιτύχει τους στόχους του. Η διαφορά μεταξύ ενός επιτυχημένου επιχειρηματία και ενός δημάρχου που θα επιτύχει τους στόχους του, παραμερίζοντας την λογική που θέλει τα “ψηφαλάκια: ο μεν επιχειρηματίας όταν πετύχει τους στόχους του, απολαμβάνει την επιτυχία του, ενώ ένας δήμαρχος, κατά πάσα πιθανότητα, θα κληθεί να πληρώσει το τίμημα που δεν είναι άλλο από την απομάκρυνση του. Δυστυχώς, παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι σε πολλά σημεία ανά την Ελλάδα, που επιλέγουν τα “ψηφαλάκια” από την λογική του αποτελεσματικού management. Προσωπικά, πιστεύω ότι το management έτσι όπως εφαρμόζεται στις πλέον επιτυχημένες επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα και σε έναν δήμο. Είναι θέμα τόλμης, διορατικότητας και απόφασης που έχει να κάνει με το κατά πόσο ένας δήμαρχος είναι έτοιμος να πληρώσει και το ανάλογο πολιτικό κόστος.